Pojedynczy luźniejszy stolec.
Jednorazowe wymioty.
Mniejszy apetyt podczas jednego posiłku.
Nie każda zmiana ze strony przewodu pokarmowego oznacza poważny problem i nie każda wymaga natychmiastowej diagnostyki.
Z drugiej strony wiele chorób przewodu pokarmowego i trzustki początkowo daje mało charakterystyczne objawy. Wymioty, osłabienie apetytu, biegunka czy gorsze samopoczucie mogą występować przy bardzo różnych problemach i na podstawie samej obserwacji w domu nie da się wiarygodnie określić ich przyczyny.
W dużej analizie psów z ciężkim zapaleniem trzustki obserwowano między innymi anoreksję, wymioty, osłabienie, biegunkę, utratę masy ciała i ból brzucha. Co istotne, u 97% badanych zwierząt występowało również odwodnienie. Badanie pokazuje, jak szeroki może być obraz kliniczny problemów trzustkowych u psa.
Dlatego najważniejszym zadaniem opiekuna nie jest samodzielne ustalenie:
„co dokładnie dzieje się z trzustką?”
ale rozpoznanie:
„czy sytuację mogę nadal spokojnie obserwować, czy pojawiły się sygnały wymagające konsultacji z lekarzem weterynarii?”
Wyobraźmy sobie psa, który:
raz oddał luźniejszy stolec,
ale następnie:
Taka sytuacja wygląda zupełnie inaczej niż:
powtarzająca się biegunka
wymioty
spadek apetytu
osłabienie.
Nie chodzi więc wyłącznie o nazwę objawu.
Znaczenie ma:
NASILENIE
CZĘSTOTLIWOŚĆ
CZAS TRWANIA
INNE OBJAWY TOWARZYSZĄCE
OGÓLNY STAN ZWIERZĘCIA.
Dlatego w poprzednich artykułach tej kategorii tak mocno podkreślaliśmy znaczenie trendu. Obserwacja staje się szczególnie wartościowa wtedy, gdy pozwala zauważyć, że problem nie jest już pojedynczym zdarzeniem, ale zaczyna się powtarzać lub narastać.
Pies czy kot może od czasu do czasu nie zjeść całej porcji.
Jednorazowa odmowa nie musi oznaczać choroby.
Inaczej wygląda jednak sytuacja, kiedy zwierzę, które zwykle chętnie je:
W takich sytuacjach nie należy automatycznie tłumaczyć zachowania „wybrednością”.
U kotów z podejrzeniem zapalenia trzustki obniżony apetyt może być szczególnie częstym elementem obrazu klinicznego. W jednym z badań 21 takich kotów zmniejszony apetyt i wymioty występowały u ponad 90% zwierząt, a letarg u ponad 95%. Pełne wyniki badania są dostępne w PubMed.
Objawy te nie dowodzą oczywiście zapalenia trzustki.
Pokazują coś znacznie ważniejszego:
nagłego pogorszenia apetytu nie można na podstawie samej obserwacji przypisać smakowi karmy lub preparatu.
Kot, który nie chce jeść, wymaga szczególnej uwagi.
Nie należy zakładać:
„zgłodnieje, to w końcu zje”.
Jeżeli wcześniej prawidłowo jedzący kot wyraźnie ogranicza pobieranie pokarmu, a zmiana się utrzymuje albo pojawiają się dodatkowe objawy, warto skontaktować się z lekarzem.
Ma to jeszcze większe znaczenie u zwierzęcia:
Co ważne, również EPI nie daje jednego charakterystycznego wzorca apetytu. W analizie 150 kotów z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki zwiększony apetyt obserwowano u 42%, ale anoreksję aż u 45%. U 91% występowała utrata masy ciała. Badanie pokazuje, jak zróżnicowany może być obraz EPI u kotów.
Pojedyncze wymioty nie oznaczają automatycznie choroby trzustki.
Mogą pojawić się z wielu powodów.
Znacznie większą uwagę powinny zwrócić:
powtarzające się wymioty
szczególnie jeśli występują razem z:
W badaniach klinicznych psów z ostrym zapaleniem trzustki właśnie wymioty, anoreksja lub hiporeksja, ból brzucha i biegunka należały do objawów wykorzystywanych do klinicznej charakterystyki pacjentów.
Nie oznacza to:
wymioty = zapalenie trzustki.
Wręcz przeciwnie.
Te objawy są na tyle niespecyficzne, że ich pojawienie się jest argumentem za oceną pacjenta, a nie za próbą samodzielnego przypisania ich do konkretnego narządu.
Jeżeli zwierzę wielokrotnie wymiotuje i nie jest w stanie utrzymać wypijanej wody, problem przestaje dotyczyć wyłącznie przewodu pokarmowego.
Rośnie ryzyko zaburzenia nawodnienia i dalszego pogarszania stanu.
W klasycznej analizie ciężkiego zapalenia trzustki u psów 68 z 70 zwierząt było odwodnionych podczas pierwszego badania klinicznego.
Dlatego połączenie:
POWTARZAJĄCE SIĘ WYMIOTY
BRAK MOŻLIWOŚCI UTRZYMANIA WODY
OSŁABIENIE
powinno skłaniać do szybkiego kontaktu z lekarzem weterynarii, a nie do kolejnych prób zmiany karmy w domu.
Tutaj również znaczenie ma kontekst.
Pojedynczy luźniejszy stolec u zwierzęcia, które:
jest czymś innym niż narastająca lub powtarzająca się biegunka.
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, kiedy biegunce towarzyszą:
WYMIOTY
BRAK APETYTU
OSŁABIENIE
UTRATA MASY CIAŁA
ODWODNIENIE
lub wyraźna zmiana zachowania.
Również w EPI nieprawidłowy stolec może być jednym z dominujących objawów. W analizie 150 kotów z EPI nieuformowany kał występował u 62%, a wodnista biegunka u 28% zwierząt.
Problem polega na tym, że podobne objawy mogą występować w wielu innych chorobach.
Dlatego sama biegunka nie pozwala ustalić przyczyny.
Jeżeli opiekun zauważy:
nie powinien traktować tego jako zwykłej zmiany konsystencji wymagającej jedynie wpisania do dzienniczka.
W ciężkich przypadkach zapalenia trzustki u psów opisywano zarówno smolisty kał, krwawe wymioty, jak i obecność świeżej krwi w kale.
Takie objawy nie są swoiste dla trzustki, ale ich pojawienie się jest ważnym sygnałem do kontaktu z lekarzem.
Przy problemach przewlekłych nie zawsze pojawia się spektakularny, nagły objaw.
Czasami znacznie ważniejszy jest powolny trend:
4,4 kg
↓
4,3 kg
↓
4,1 kg
↓
3,9 kg.
Zwierzę może nadal jeść.
Może nawet mieć bardzo dobry lub zwiększony apetyt.
Ale masa systematycznie spada.
To właśnie jeden z klasycznych wzorców obserwowanych przy EPI. U kotów z rozpoznaną chorobą utrata masy ciała należała do zdecydowanie najczęstszych objawów, a u psów z EPI połączenie utraty masy, zwiększonego apetytu i dużej objętości stolca również jest dobrze opisane.
Dlatego nie należy czekać na moment, w którym zwierzę stanie się wyraźnie wychudzone.
Powtarzalny spadek masy sam w sobie jest wartościową informacją, którą warto przekazać lekarzowi.
Problemy przewodu pokarmowego mogą rozwijać się na dwa bardzo różne sposoby.
Jeszcze rano zwierzę funkcjonowało normalnie.
Kilka godzin później pojawiają się:
wymioty
brak apetytu
osłabienie
ból.
Tutaj ważne jest tempo pogarszania się stanu.
Jeżeli objawy szybko narastają, nie warto czekać przez kilka kolejnych dni tylko po to, aby zebrać więcej danych.
Nie ma spektakularnego epizodu.
Zamiast tego przez tygodnie obserwujemy:
stopniową utratę masy
powtarzające się luźne stolce
zmieniający się apetyt
pogorszenie kondycji sierści
okresowe wymioty.
Tutaj właśnie ogromną wartość ma prowadzony wcześniej dzienniczek.
Pozwala zobaczyć, że pojedyncze niewielkie zmiany zaczynają tworzyć powtarzalny wzorzec.
Nie da się stworzyć jednej reguły odpowiedniej dla wszystkich zwierząt.
W praktyce krótka obserwacja może być rozsądna przy pojedynczym, łagodnym objawie, jeżeli pies lub kot poza nim:
Trzeba jednak obserwować kolejne godziny i następne zachowania, a nie uznać sprawę za zamkniętą po jednym zdarzeniu.
Jeżeli pojawiają się kolejne objawy albo problem zaczyna się powtarzać, próg do konsultacji powinien być niższy.
Szczególną ostrożność zachowałbym, gdy występują:
W takich sytuacjach nie warto najpierw przez kilka dni testować:
nowej karmy
↓
innego preparatu
↓
mniejszej porcji
↓
kolejnego suplementu.
Najpierw należy ocenić stan pacjenta.
To szczególnie ważne dla opiekunów zwierząt już otrzymujących preparat enzymatyczny.
Jeżeli stosowane jest odpowiednio dobrane wsparcie, ale pies lub kot:
nie należy zakładać:
„trzeba po prostu podać więcej enzymów”.
Część zwierząt z EPI ma utrzymujące się objawy mimo suplementacji enzymatycznej i odpowiedniego żywienia. Mogą mieć znaczenie między innymi współistniejące przewlekłe enteropatie czy zaburzenia mikrobioty jelitowej.
To bardzo ważny wniosek:
brak odpowiedzi na jedno działanie nie mówi automatycznie, że trzeba zwiększyć jego intensywność.
Może oznaczać, że sytuację trzeba ponownie ocenić.
Obserwacje z poprzednich artykułów tej kategorii mają tutaj bardzo praktyczne zastosowanie.
Przed wizytą warto zebrać:
Jeżeli prowadzony był prosty dzienniczek, warto go pokazać lekarzowi.
Nie musi być idealny.
Jego zadaniem jest pomóc odpowiedzieć:
CO SIĘ ZMIENIŁO?
OD KIEDY?
W JAKIM KIERUNKU?
JAK SZYBKO?
To zależy już od obrazu konkretnego pacjenta.
Lekarz może zdecydować, że potrzebne są:
Nie będziemy jednak rozwijać diagnostyki w tym artykule.
Temu poświęcony jest kolejny tekst kategorii:
„Badania trzustki u psa i kota — TLI, lipaza trzustkowa, USG i witamina B12”.
Tam pokażemy, dlaczego nie istnieje jedno uniwersalne „badanie trzustki” i na jakie zupełnie różne pytania odpowiadają poszczególne metody.
Nie każdy problem trawienny wymaga natychmiastowej diagnostyki.
Ale również nie każdy powinien być przez wiele dni obserwowany wyłącznie w domu.
Najważniejsze jest połączenie:
NASILENIA OBJAWU
CZASU TRWANIA
POWTARZALNOŚCI
OBJAWÓW TOWARZYSZĄCYCH
OGÓLNEGO STANU ZWIERZĘCIA.
Pojedynczy łagodny objaw przy prawidłowym samopoczuciu może być obserwowany.
Natomiast:
POWTARZAJĄCE SIĘ WYMIOTY
NARASTAJĄCA BIEGUNKA
WYRAŹNA UTRATA APETYTU
SYSTEMATYCZNY SPADEK MASY
OSŁABIENIE
BÓL
KREW W KALE LUB WYMIOTACH
BRAK MOŻLIWOŚCI UTRZYMANIA WODY
oraz
SZYBKIE POGARSZANIE SIĘ STANU
to sygnały, których nie należy sprowadzać do zwykłej „wrażliwości przewodu pokarmowego”.
Badania psów i kotów z chorobami trzustki pokazują również, że objawy takie jak wymioty, zmniejszony apetyt, biegunka, osłabienie i utrata masy ciała są niespecyficzne i mogą występować w różnych kombinacjach, dlatego sama obserwacja nie pozwala postawić rozpoznania.
Rola opiekuna nie polega więc na samodzielnym ustaleniu diagnozy.
Polega na tym, aby zauważyć zmianę, określić jej kierunek i odpowiednio wcześnie przekazać lekarzowi informacje potrzebne do dalszej oceny pacjenta.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat oparty na wysokoaktywnych enzymach trzustkowych wspierających prawidłowe trawienie i wykorzystanie pokarmu.
