Podanie pankreatyny jest dopiero początkiem jej drogi.
Zanim zawarte w niej enzymy będą mogły uczestniczyć w trawieniu tłuszczów, białek i węglowodanów, preparat musi przejść przez kilka odcinków przewodu pokarmowego o zupełnie różnych warunkach.
Najpierw znajduje się w żołądku. Następnie razem z treścią pokarmową przemieszcza się w kierunku dwunastnicy i dalszych części jelita cienkiego.
Dla enzymów nie jest to obojętna podróż.
Zmieniają się między innymi:
Dlatego przy preparatach zawierających pankreatynę ważne jest nie tylko pytanie:
„ile enzymów podajemy?”
ale również:
„co dzieje się z nimi pomiędzy połknięciem a dotarciem do miejsca, w którym mają uczestniczyć w trawieniu?”
Pankreatyna jest mieszaniną enzymów trzustkowych dostarczającą przede wszystkim lipazę, amylazę i proteazy.
Ich fizjologicznym miejscem działania jest przede wszystkim jelito cienkie, gdzie spotykają się z częściowo strawionym pokarmem opuszczającym żołądek.
Enzymy produkowane przez własną trzustkę zwierzęcia mają pod tym względem stosunkowo prostą drogę.
Powstają w części zewnątrzwydzielniczej trzustki i przez przewody wyprowadzające trafiają bezpośrednio do początkowego odcinka jelita cienkiego.
Pankreatyna podawana doustnie musi wykonać znacznie dłuższą drogę.
Podanie
↓
żołądek
↓
opróżnianie żołądka
↓
dwunastnica
↓
jelito cienkie
↓
kontakt enzymów z treścią pokarmową
Każdy z tych etapów może wpływać na to, w jakich warunkach znajdą się enzymy.
Po połknięciu preparat trafia do żołądka razem z pokarmem lub w jego sąsiedztwie czasowym.
Żołądek jest narządem przystosowanym między innymi do magazynowania, mieszania i wstępnego trawienia pokarmu. Jedną z jego charakterystycznych cech jest kwaśne środowisko.
Nie oznacza to, że w żołądku przez cały czas panuje jedna, stała wartość pH.
Wręcz przeciwnie.
Warunki zmieniają się zależnie między innymi od:
W badaniach prowadzonych u psów wykazano zarówno wyraźnie kwaśne środowisko żołądka, jak i dużą zmienność czasu jego opróżniania. Pomiar pH i czasu przebywania kapsułki w żołądku psów pokazał również, że obecność posiłku może istotnie zmieniać czas przejścia preparatu dalej.
Podobne badania z wykorzystaniem kapsułek telemetrycznych pokazują, że warunki w przewodzie pokarmowym psów i kotów zmieniają się w zależności od sposobu i czasu żywienia, dlatego nie można traktować przewodu pokarmowego jak układu o jednym stałym pH i identycznym czasie pasażu u każdego zwierzęcia.
Dla pankreatyny oznacza to jedno:
czas spędzony w żołądku nie jest zawsze taki sam.
Enzymy są białkami o określonej strukturze przestrzennej.
Ich aktywność zależy od środowiska, w którym się znajdują.
Dlatego bardzo kwaśne warunki mogą być dla części enzymów trzustkowych niekorzystne.
Szczególne znaczenie ma tutaj lipaza.
W badaniach laboratoryjnych preparatów pankreatyny wykazano, że lipaza i amylaza mogą być wrażliwe na ekspozycję na bardziej kwaśne środowisko, a sposób zabezpieczenia enzymów wpływa na moment ich uwalniania. W badaniu porównującym kilka preparatów pankreatyny oceniano jednocześnie odporność enzymów na kwas oraz ich późniejsze uwalnianie przy zmianie pH.
Nie oznacza to jednak, że po wejściu do żołądka cała niechroniona pankreatyna natychmiast przestaje działać.
Proces jest bardziej złożony.
Znaczenie mają między innymi:
czas ekspozycji + pH + właściwości enzymu + forma preparatu.
Dlatego technologia preparatu może mieć za zadanie ograniczenie niepotrzebnego kontaktu pankreatyny z warunkami, w których jej enzymy nie są jeszcze potrzebne.
To bardzo ważny punkt.
Celem nie jest uwolnienie możliwie największej ilości enzymów jak najszybciej po połknięciu.
Enzymy trzustkowe mają przede wszystkim spotkać składniki pokarmowe dalej — w jelicie cienkim.
Można więc spojrzeć na żołądek jak na etap przejściowy.
Preparat musi przez niego przejść, ale właśnie w tym miejscu nie potrzebujemy jeszcze pełnej aktywności enzymów trzustkowych.
W przypadku mikrogranulatu dojelitowego idea technologiczna jest zatem prosta:
przejść przez wcześniejszy etap drogi
↓
ograniczyć przedwczesne uwalnianie
↓
dotrzeć dalej wraz z treścią pokarmową.
Dopiero wtedy zaczyna się drugi, równie ważny etap.
Pokarm nie opuszcza żołądka jako niezmieniona porcja.
W wyniku pracy mięśniówki jest mieszany, rozdrabniany i stopniowo przekazywany dalej.
Do dwunastnicy trafia więc kwaśna treść żołądkowa, która musi zostać dostosowana do zupełnie innych warunków panujących w jelicie cienkim.
I właśnie tutaj rozpoczyna się jedna z najważniejszych zmian na drodze pankreatyny.
Środowisko stopniowo staje się mniej kwaśne.
U psów pomiary prowadzone bezpośrednio w przewodzie pokarmowym wykazały wyraźną różnicę pomiędzy środowiskiem żołądka i jelita; w jednym z klasycznych badań średnie pH jelitowe na czczo było wyższe niż pH żołądkowe. Badanie porównujące pH przewodu pokarmowego wykazało u psów średnie jelitowe pH około 7,3 w badanych warunkach.
Nie należy jednak traktować tej liczby jako jednej stałej wartości obowiązującej każdego psa i kota.
pH zmienia się:
Najważniejszy jest kierunek zmiany:
żołądek i jelito cienkie nie są takim samym środowiskiem.
I właśnie tę różnicę można wykorzystać technologicznie.
Kwaśna treść opuszczająca żołądek spotyka się w początkowym odcinku jelita cienkiego z wydzielinami układu pokarmowego.
Jednym z ważnych elementów tego procesu jest wodorowęglan, który uczestniczy w neutralizacji kwaśnej treści.
Fizjologiczna odpowiedź trzustki na kwaśną zawartość dwunastnicy została wykazana również w doświadczeniach prowadzonych u psów — zakwaszenie dwunastnicy pobudzało wydzielanie płynu trzustkowego bogatego w wodorowęglany, a reakcję tę modyfikowała obecność składników pokarmowych.
Ma to znaczenie nie tylko dla samej ściany jelita.
Tworzy również warunki bardziej odpowiednie dla działania enzymów trzustkowych.
Naturalny proces można uprościć do schematu:
kwaśna treść z żołądka
↓
dwunastnica
↓
wydzieliny bogate w wodorowęglany
↓
zmiana środowiska
↓
warunki sprzyjające trawieniu jelitowemu
W przypadku pankreatyny zabezpieczonej powłoką dojelitową właśnie zmiana środowiska jest sygnałem, że etap ochronny może się kończyć.
Nie oznacza to jednak nagłego „otwarcia” wszystkich mikrogranulek dokładnie w jednym miejscu.
Proces uwalniania zależy od właściwości konkretnej powłoki i warunków jej otoczenia.
Dlatego rzeczywista droga wygląda raczej tak:
mikrogranulki przechodzą przez żołądek
↓
docierają z treścią do początkowego odcinka jelita
↓
zmieniają się warunki otoczenia
↓
powłoka stopniowo traci funkcję ochronną
↓
pankreatyna zostaje odsłonięta
↓
enzymy mogą kontaktować się z treścią pokarmową.
Dokładnie temu, w jaki sposób powłoka reaguje na zmianę warunków i od czego zależy miejsce uwalniania, poświęcony będzie osobny artykuł tej kategorii.
Samo uwolnienie pankreatyny nadal nie jest końcem procesu.
Enzym musi jeszcze znaleźć się w odpowiednim miejscu w tym samym czasie co składnik pokarmowy, który ma rozkładać.
Lipaza musi mieć kontakt z tłuszczami.
Proteazy — z białkami.
Amylaza — ze skrobią i odpowiednimi węglowodanami.
Dlatego jednym z najważniejszych elementów działania preparatu enzymatycznego jest spotkanie enzymów z treścią posiłku.
Możemy to przedstawić bardzo prosto:
enzym bez odpowiedniego substratu
→ ma ograniczone znaczenie dla danego procesu trawiennego
substrat bez wystarczającej aktywności odpowiedniego enzymu
→ może być gorzej rozkładany
enzym + substrat w odpowiednim miejscu
→ mogą uczestniczyć w fizjologicznym procesie trawienia.
To pokazuje, dlaczego w przypadku enzymów ważne są nie tylko ich liczby zapisane na opakowaniu.
Znaczenie ma również miejsce oraz moment, w którym aktywność staje się dostępna.
Przejdź do sklepu Pro Salute i wybierz preparat oparty na wysokoaktywnych enzymach trzustkowych wspierających prawidłowe trawienie i wykorzystanie pokarmu.
